Sống hai nơi giữa thành phố và Tà Đùng: chia thời gian, đi về và giữ nhịp cả hai đầu

Sống hai nơi giữa thành phố và Tà Đùng nghĩa là chia đời sống thành hai đầu: phần lớn công việc, trường học của con, chăm sóc y tế ở thành phố; còn khoảng thời gian nghỉ, làm vườn, sống chậm ở vùng hồ, theo một lịch đi về đều đặn. Cách này giúp nhiều người gắn bó với Tà Đùng mà không phải đánh đổi hết những gì đang có, nhưng đòi hỏi tính kỹ thời gian di chuyển, chi phí duy trì hai chỗ và các mối quan hệ ở cả hai đầu.

Tà Đùng cách TP.HCM khoảng 300 km theo đường bộ tuỳ lộ trình, phải qua khu vực Gia Nghĩa rồi đi tiếp vào xã; mỗi lượt đi thường mất phần lớn một ngày đường tính cả nghỉ dọc đường. Khoảng cách này đủ xa để không thể đi về hằng ngày, nhưng đủ gần để lên theo tuần, theo tháng hay theo mùa.

Bài này không bàn chuyện mua bán chỗ ở hay giá cả. Trọng tâm là nhịp sống: chia thời gian thế nào cho bền, những gì nên để ở mỗi đầu, và làm sao để mỗi lần lên vùng hồ không trở thành một chuyến du lịch vội.

Ai thường chọn sống hai nơi

Người sống hai nơi giữa thành phố và vùng hồ thường thuộc vài nhóm. Có người làm việc tự do hoặc làm từ xa một phần, muốn có nơi yên tĩnh để làm những việc cần tập trung. Có người đã gần tuổi nghỉ hưu, chưa muốn rời thành phố vì con cháu và bệnh viện, nhưng muốn có khoảng sống chậm định kỳ. Có gia đình trẻ muốn con được tiếp xúc với thiên nhiên vào kỳ nghỉ.

Cũng có người gốc ở vùng Đắk Nông cũ, Lâm Đồng, lên thành phố làm ăn, nay muốn giữ một sợi dây với quê. Với họ, sống hai nơi không phải lựa chọn lối sống mà là cách giữ gốc. Mỗi nhóm có nhu cầu khác nhau nên lịch đi về và cách chuẩn bị cũng khác.

Điểm chung của người sống hai nơi bền là họ coi cả hai đầu đều là nhà thật, không phải một nơi chính và một nơi để trốn. Khi đó, họ chăm chút quan hệ láng giềng ở vùng hồ cũng như ở thành phố, và không để chỗ ở vùng hồ thành một căn nhà bỏ trống phần lớn năm.

Các nhịp đi về thường gặp

Không có nhịp nào đúng cho mọi người. Bảng dưới so sánh vài nhịp phổ biến để bạn hình dung trước khi chọn.

Nhiều người bắt đầu với nhịp dày rồi giảm dần khi thấy mệt vì đường xa, hoặc ngược lại bắt đầu thưa rồi tăng lên khi đã quen. Hãy cho mình vài tháng để thử trước khi cố định.

Đường đi về: tính thời gian thật, không tính theo bản đồ

Ứng dụng bản đồ cho ra thời gian lý tưởng, nhưng đường lên vùng hồ có nhiều đoạn đèo dốc, xe tải nông sản, công trình sửa đường và thời tiết thay đổi. Người đi lâu năm thường cộng thêm một khoảng dư đáng kể so với con số trên điện thoại, nhất là mùa mưa và dịp lễ.

Đoạn từ khu vực Gia Nghĩa vào xã là đường đồi, có đoạn hẹp và quanh co, nên tránh đi khi trời tối hoặc mưa lớn nếu chưa quen. Lịch đi lý tưởng là xuất phát sớm để vào tới vùng hồ trước khi trời tối. Với người đi xe khách, cần tính thêm chặng nối từ điểm xuống xe vào tới chỗ ở, và hỏi trước người quen hoặc chủ nhà về cách đi chặng này.

Mệt mỏi sau mỗi chuyến đường dài là điều người sống hai nơi hay xem nhẹ. Nếu mỗi lần lên mất trọn một ngày để hồi sức và mỗi lần về lại mất một ngày nữa, thì một chuyến cuối tuần gần như không còn thời gian sống chậm. Đó là lý do nhiều người chuyển sang những đợt ở dài hơn nhưng thưa hơn.

Một số người chọn chia chặng: nghỉ lại một đêm dọc đường, hoặc ghé khu vực Gia Nghĩa mua đủ đồ rồi mới vào xã vào buổi sáng hôm sau. Cách này chậm hơn nhưng an toàn hơn, nhất là với người lái xe một mình, gia đình có trẻ nhỏ hay người lớn tuổi. Dù đi cách nào, hãy báo cho người thân lịch trình và giờ dự kiến tới nơi, vì có những đoạn đường đồi sóng điện thoại không ổn định.

Để gì ở đầu vùng hồ, mang gì theo mỗi lần

Người sống hai nơi lâu năm thường chia đồ đạc rõ ràng để mỗi chuyến đi nhẹ hơn.

• Để sẵn ở vùng hồ: chăn màn, quần áo mặc nhà, giày ủng, áo mưa, đồ bếp cơ bản, đèn sạc, dụng cụ sửa chữa nhỏ, tủ thuốc gia đình.
• Mang theo mỗi lần: máy tính, giấy tờ, thuốc đang dùng, thực phẩm tươi nếu cần cho những ngày đầu, quà nhỏ cho hàng xóm.
• Đồ cần bảo quản kỹ khi vắng nhà: thiết bị điện tử, giấy tờ, đồ da, đồ vải; cất trong hộp kín có gói hút ẩm vì vắng người thì nhà ẩm nhanh hơn.
• Trước khi rời vùng hồ: ngắt cầu dao những thiết bị không cần, khoá van nước, đổ rác, dọn thực phẩm dễ hỏng, nhờ người quen để mắt tới nhà.

Danh sách này nên ghi lại và sửa dần sau mỗi chuyến. Sau vài lần, việc chuẩn bị chỉ còn tính bằng phút.

Chi phí duy trì hai nơi gồm những gì

Đi lại. Xăng xe hoặc vé xe, phí cầu đường, hao mòn xe vì đường đồi, đôi khi thêm chi phí ở lại dọc đường. Đây thường là khoản lớn nhất và dễ bị đánh giá thấp nhất.

Duy trì chỗ ở khi vắng. Dù không ở, chỗ ở vùng hồ vẫn cần trông nom, sửa chữa sau mùa mưa, có khi phải trả công người trông nhà. Nhà bỏ trống lâu dễ xuống cấp vì ẩm và côn trùng.

Điện, nước, mạng hai đầu. Một số khoản như gói mạng, phí dịch vụ vẫn phải trả dù chỉ dùng một phần thời gian.

Đồ dùng trùng lặp. Hai bộ đồ bếp, hai bộ chăn màn, hai tủ thuốc. Không đắt từng món nhưng cộng lại đáng kể.

Thời gian. Thời gian đi đường, thời gian dọn dẹp mỗi lần đến và đi là chi phí không ghi trên hoá đơn nhưng ảnh hưởng nhiều nhất đến việc bạn có duy trì được nhịp này hay không.

Giữ quan hệ ở cả hai đầu

Ở thành phố, sống hai nơi có thể làm lỡ những buổi họp mặt, việc gia đình, việc con cái. Cần thống nhất với người thân về lịch đi về, để họ không cảm thấy bị bỏ lại, và để có người lo việc khẩn cấp khi mình đang ở vùng hồ.

Ở vùng hồ, quan hệ còn quan trọng hơn. Khi vắng nhà vài tuần, chính hàng xóm là người để ý cửa nẻo, báo tin khi có cây đổ, mái dột, hay ai lạ lui tới. Người sống hai nơi bền thường có một hai gia đình địa phương thân thiết, ghé thăm mỗi lần lên, mua nông sản của họ, giúp lại khi họ cần việc ở thành phố.

Đừng biến chỗ ở vùng hồ thành nơi mở tiệc mỗi lần lên với nhóm bạn từ thành phố. Tiếng ồn, xe cộ, rác sau những cuộc vui như vậy là lý do phổ biến khiến cư dân địa phương nhìn người sống hai nơi bằng ánh mắt dè dặt. Những người được quý thường là người lên lặng lẽ, sống như hàng xóm, và để lại ít dấu vết.

Con cái và người lớn tuổi trong nhịp sống hai nơi

Với gia đình có con đi học, lịch sống hai nơi gần như phải theo lịch trường. Kỳ nghỉ hè, nghỉ Tết, các đợt nghỉ dài là lúc cả nhà có thể lên vùng hồ cùng nhau. Trẻ con thường thích thú với vườn, với hồ, với những con đường đất, nhưng cũng cần được chuẩn bị: an toàn khi ở gần nước, không tự ý ra bến hay xuống hồ, mặc ấm buổi sáng, chống muỗi buổi tối.

Những đợt ở dài giúp trẻ hiểu đời sống nông thôn miền núi, biết cây cà phê ra hoa thế nào, cá trên hồ đánh bắt ra sao, các bạn cùng tuổi ở đây đi học bằng cách nào. Nếu có dịp, cho trẻ làm quen với con cái hàng xóm, phụ một việc nhỏ trong vườn, sẽ có ích hơn mọi chuyến tham quan.

Với người lớn tuổi, cần tính kỹ hơn. Khí hậu mát và không gian yên tĩnh thường hợp với họ, nhưng quãng đường dài, đường dốc trong thôn và khoảng cách tới cơ sở y tế lớn là những điều phải cân nhắc. Trước những đợt ở dài, nên hỏi bác sĩ đang theo dõi, mang đủ thuốc, và luôn có người trẻ đi cùng để lo đi lại và xử lý tình huống bất ngờ.

Khi nhịp sống hai nơi bắt đầu mệt

Sau một hai năm, nhiều người nhận ra nhịp đi về ban đầu không còn hợp: con lớn, việc thay đổi, sức khoẻ khác đi. Đó là lúc nên nhìn lại thay vì cố giữ cho bằng được. Có người giãn lịch lên vùng hồ thành theo mùa, có người ngược lại chuyển hẳn lên ở, có người quyết định giữ sợi dây với Tà Đùng theo cách khác như chỉ quay lại một hai lần mỗi năm và tham gia cộng đồng.

Dấu hiệu nên điều chỉnh thường khá rõ: mỗi chuyến lên đều thấy mệt hơn là vui, chỗ ở vùng hồ bỏ trống ngày càng lâu, việc ở thành phố hay bị lỡ vì đang ở xa. Không có gì sai khi thay đổi; một nhịp hợp với giai đoạn này của cuộc đời không nhất thiết hợp với giai đoạn sau.

Điều đáng giữ nhất không phải số lần lên mà là mối quan hệ với con người và vùng đất. Một người lên Tà Đùng mỗi năm vài lần nhưng hiểu và quý cư dân ở đây vẫn gắn bó hơn một người ở nhiều tháng mà không quen ai.

Câu hỏi thường gặp

Từ TP.HCM lên Tà Đùng mất bao lâu?

Quãng đường khoảng 300 km tuỳ lộ trình, thường mất phần lớn một ngày đường tính cả nghỉ dọc đường. Thời gian thực tế phụ thuộc thời tiết, mật độ xe và tình trạng đường đoạn từ khu vực Gia Nghĩa vào xã, nên nên xuất phát sớm để vào tới nơi trước khi trời tối.

Sống hai nơi thì nên lên Tà Đùng bao lâu một lần?

Không có con số chuẩn. Vì đường xa, nhiều người thấy những đợt ở một tuần trở lên mỗi tháng, hoặc vài tháng theo mùa, bền hơn những chuyến cuối tuần dồn dập. Nên thử vài nhịp khác nhau trong vài tháng đầu rồi mới cố định.

Vắng nhà lâu ở Tà Đùng cần lưu ý gì?

Ngắt điện các thiết bị không cần, khoá van nước, dọn sạch thực phẩm, cất đồ điện tử và giấy tờ vào hộp kín chống ẩm, và nhờ một hàng xóm tin cậy để mắt tới nhà. Sau mùa mưa nên kiểm tra mái, máng xối và tường ngay khi quay lại.

Đi xe khách lên Tà Đùng được không?

Có thể đi xe khách tới khu vực Gia Nghĩa rồi đi tiếp vào xã bằng phương tiện khác. Chặng nối này cần hỏi trước người quen hoặc chủ nhà, vì phương tiện công cộng vào các thôn quanh hồ rất hạn chế, nhất là buổi tối.

Sống hai nơi có cần đăng ký tạm trú ở Tà Đùng không?

Nếu mỗi đợt ở từ 30 ngày trở lên tại chỗ ở ngoài xã nơi đăng ký thường trú, theo Luật Cư trú năm 2020 cần đăng ký tạm trú; đợt ngắn hơn thì khai báo lưu trú. Nên kiểm tra hướng dẫn hiện hành của công an xã Tà Đùng.

Làm sao để người địa phương không xem mình là khách vãng lai?

Lên đều đặn, chào hỏi hàng xóm mỗi lần đến, mua nông sản của hộ dân, giữ yên tĩnh, không mở tiệc ồn ào và tham gia việc chung của thôn khi có dịp. Sự đều đặn và cư xử như người trong xóm quan trọng hơn số ngày ở.